Ace Kimi? Toplumsal Cinsiyet, Çeşitlilik ve Sosyal Adalet Açısından Bir Bakış
Ace Kimi? (Ve Kimse Gerçekten Bunu Sormazken…)
İstanbul sokaklarında yürürken, kafamda dönen binlerce düşünce arasında belki de en fazla dikkatimi çeken şeylerden biri, insanların kim olduklarını ve kim olmak zorunda olduklarını sorgulamadan birbirlerine nasıl davrandıkları. Ace kimi? diye bir soru var ya, bu soru aslında, çoğu zaman gündelik hayatımızın derinliklerinde kaybolan ama belki de en çok ihtiyacımız olan bir sorudur. Toplumumuzda, özellikle cinsiyet ve kimlik konularında, bazen insanların kim olduğunu anlamadan, onlara nasıl etiketler yapıştırıldığını sıkça gözlemliyorum.
Bir sivil toplum kuruluşunda çalışıyorum. Bu alanda farkındalık yaratmak, toplumsal cinsiyet eşitliği ve çeşitliliği savunmak günlük işimin bir parçası. Ancak bazen, toplu taşımada, iş yerinde ya da sokakta gördüğüm sahneler, bu değerlerin ne kadar derinlere kök salması gerektiğini bana tekrar hatırlatıyor. Bu yazıda, “Ace kimi?” sorusunu, toplumsal cinsiyet, çeşitlilik ve sosyal adalet perspektiflerinden incelemek istiyorum.
Toplumsal Cinsiyet ve “Ace Kimi?” Sorusunun Gücü
Toplumsal cinsiyet, bireylerin kendilerini hangi toplumsal kimliklerle özdeşleştirdiğiyle ilgilidir. Ancak bu kimlikler, her birey için tek bir doğruluğa sahip değildir. Türkiye’de çoğu zaman, insanlar cinsiyetlerini sadece iki kutup üzerinden tanımlar: erkek ya da kadın. Ancak, toplumsal cinsiyetin, doğuştan gelen biyolojik özelliklerle sınırlı olmadığına dair farkındalık, yavaş yavaş artıyor.
“Ace kimi?” sorusunun ilk izlerini burada görmek mümkün. Cinsiyet kimliği ve cinsel yönelim üzerine yapılan sohbetlerde, ace (aseksüel) kavramı sıklıkla gözden kaçıyor. Ace olmak, yani cinsel çekim duymamak, bir kimlik meselesidir; fakat toplum, cinsel yönelimler üzerinden tanımlanmayı daha kolay kabul ederken, ace kimliği çoğu zaman göz ardı ediliyor. Çevremde ace kimliğini savunan bireylerin, genellikle bu konuda ne kadar yalnız kaldığını gözlemliyorum. Birçok insan için, cinsellik evlilik, ilişkiler ve “normal” olarak kabul edilen bir yaşam biçimiyle özdeşleşiyor. Dolayısıyla, ace olmak, bu normlara uymayan bir kimlik haline geliyor.
Bunun yanı sıra, ace bireylerin toplumsal alanda görünürlüğü çok sınırlı. Genelde, insanlar ace kimliğine sahip biriyle karşılaştıklarında, “Bu kimse neden normal ilişkiler kurmuyor?” ya da “Ace olmak ne demek, anlamadım!” gibi yargılarla karşılaşıyorlar. Ancak ace kimliği, aslında sadece kişisel bir tercih değil, bir kimlik meselesi. Yani, cinselliği dışlayarak, “normal” ilişkiler gibi kalıplara sığmayan bir kimlik bu.
Çeşitlilik ve “Ace Kimi?” Konusundaki Farklı Bakış Açıları
Çeşitlilik meselesi, toplumların birbirine benzemeyen farklı bireylerle var olabilme yeteneğiyle ilgilidir. Bu, sadece ırk ya da etnik kimliklerle sınırlı değil; aynı zamanda cinsiyet, cinsel yönelim, yaş, engellilik gibi birçok başka faktörü de kapsar. Bu çeşitlilik, toplumları daha renkli ve zengin hale getirirken, bazen de bu farklılıklar ötekileştirilir.
Örneğin, toplu taşımada karşılaştığım bir sahneyi paylaşmak istiyorum. Bir gün sabah işe gitmek için metrobüse biniyorum. Yanımda, ace kimliğiyle ilgili konuşan bir grup insan var. Biri, “Yani ben sadece kimseye cinsel çekim duymuyorum, bu da benim kimliğimi oluşturuyor, başkalarının bu kimliğimi kabul etmesi gerekir” dedi. Hemen ardından başka biri, “Ama ace olduğunda, insan sadece cinsellikten kaçıyor demek değil ki. Bizim hissettiğimiz başka bir şey.” Bu, ace kimliğiyle ilgili farkındalık noktasındaki çeşitliliği gösteriyor. Bazı insanlar, ace olmayı sadece “cinsellikten kaçmak” olarak algılarken, diğerleri bu durumu farklı bir kimlik ifadesi olarak kabul ediyor.
Burada ilginç olan şey, ace kimliğinin toplumsal çeşitlilik içinde nasıl yer bulmaya çalıştığı. Bazı insanlar için ace olmak, “normal” olmayan bir şeyken, başkaları için bu kimlik, cinselliği olmayan bir yaşam tarzı olarak rahatlıkla kabul edilebiliyor. Ama yine de, her iki durumda da toplumda ace kimliğini anlamayan bir yargı bulunuyor.
Sosyal Adalet ve “Ace Kimi?” Sorusu Üzerine Düşünceler
Sosyal adalet, her bireyin haklarının, özgürlüklerinin ve fırsatlarının eşit şekilde korunması ve savunulması anlamına gelir. Ace kimliği de bu bağlamda ciddi bir adalet meselesidir. Çünkü ace bireyler, cinsiyet kimliği ya da cinsel yönelimleri toplumsal olarak kabul görmediği için, birçok fırsattan dışlanabilir. Bunu, bir arkadaşımın yaşadığı bir örnekle daha iyi anlatabilirim.
Bir gün bir arkadaşım, bir sosyal etkinlikte ace kimliği hakkında konuşurken, diğer insanların ona nasıl bakıp bir an önce konuyu değiştirmeye çalıştığını anlattı. Çevresindekiler, “Senin de ilişki kurma tarzın işte, seni anlıyoruz da… Cinsel çekim duymaman garip değil mi?” gibi yorumlar yapmışlar. İşte burada, ace kimliğinin yalnızca kişisel bir seçim değil, aynı zamanda toplumsal bir hak ve sosyal adalet meselesi olduğu gerçeği ortaya çıkıyor.
Sosyal adalet, herkesin kimliğini özgürce ifade edebilmesi ve bu kimlikleri kabul edebilmesi anlamına gelir. Ace kimliği, bu bağlamda toplum tarafından daha fazla tanınmalı ve kabul edilmelidir.
Sonuç: Ace Kimi? Bu Sorunun Cevabı Nedir?
Ace kimliği, sadece cinsellikten uzak durmak değil, aynı zamanda bireylerin kendilerini nasıl tanımladıklarıyla ilgilidir. “Ace kimi?” sorusu, aslında sadece ace kimliğine sahip bireyleri değil, bu kimliği toplumda nasıl kabul ettiğimizi de sorgulamamız için bir fırsat sunar. Toplumda herkesin kimliğini özgürce ifade edebilmesi, çeşitliliğin kucaklanması ve sosyal adaletin sağlanması adına bu soruyu her gün kendimize sormamız gerektiğini düşünüyorum.
İstanbul’un kalabalığında, metrobüsün içinde, işyerinde ya da arkadaş ortamlarında, ace kimliği ve bu kimliği savunan bireylerin toplumsal olarak daha görünür hale gelmesi gerekiyor. Çünkü sosyal adalet, çeşitlilik ve toplumsal cinsiyet eşitliği, ancak her bireyin kimliğine saygı gösterildiğinde tam anlamıyla sağlanabilir.